Πηγή Φωτογραφιών: Pexels και Google Images


«Σας ασπάζομαι, Φαίδων», συνήθιζε να γράφει στο εμβληματικό περιοδικό «Η Διάπλασις των Παίδων» ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ένας από τους πολυγραφότερους συγγραφείς της εποχής του, ένας άνθρωπος βαθύτατα μορφωμένος, ο οποίος ήθελε να διαβάζεται όχι μόνο από τους μορφωμένους, αλλά από τον απλό, λαϊκό κόσμο.

Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος γεννήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1867 στην Κωνσταντινούπολη και, σε λιγότερο από ένα χρόνο, τον Οκτώβριο του 1868, η οικογένειά του μετακόμισε στη Ζάκυνθο, όπου ο λογοτέχνης πέρασε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια. Η επτανησιακή παράδοση σφράγισε τη συγγραφική του παραγωγή, ήδη, από τα γυμνασιακά του χρόνια, όταν άρχισε να γράφει τα πρωτόλεια συγγραφικά του γυμνάσματα. Το 1883, γράφτηκε στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά, σύντομα, αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη λογοτεχνία. Στη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων στην Αθήνα, τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα διασταυρώθηκαν με τα φιλοσοφικά, που είχε καλλιεργήσει η ανάγνωση του Μπύχνερ και του Σοπενχάουερ. Από το 1890 υπήρξε «ζωηρόν» μέλος, όπως έλεγε, της Σοσιαλιστικής Νεολαίας, ενώ έως το 1910 υπήρξε θαυμαστής και οπαδός του Πλάτωνος Δρακούλη και των ιδεών του.

 xenopoylos _2

Το 1922, μετά από προσπάθειες ετών, του απονεμήθηκε το «Εθνικόν Αριστείον Γραμμάτων και Τεχνών», ενώ το 1926 τιμήθηκε με το «Έπαθλον Βικέλα» της Ακαδημίας Αθηνών για το μυθιστόρημα «Πλούσιοι και Φτωχοί» και, τον Απρίλιο του 1927, κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος της «Νέας Εστίας». Κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών, ανατινάχθηκε το σπίτι του που βρισκόταν στην οδό Ευριπίδου, ενώ όλα τα βιβλία, τα χειρόγραφά του και το προσωπικό του αρχείο χάθηκαν.

Το πλούσιο συγγραφικό του έργο περιελάμβανε πεζά, θεατρικά, κριτικές και παιδικά έργα, ενώ κάτι που, ίσως, να μην είναι γνωστό, σε πολλούς είναι ότι είχε γράψει και ποιήματα. Στον τομέα της κριτικής, ο Ξενόπουλος κατέχει μια από τις σημαντικότερες θέσεις, κατά την περίοδο του τέλους του 19ου αιώνα και των πρώτων δεκαετιών του 20ου. Είχε συνεργαστεί με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες της εποχής, όπως «Ραμπαγάς», «Εβδομάς», «Εικονογραφημένη Εστία», «Παναθήναια»,«Καθημερινή», «Εστία», «Διάπλασις των παίδων», «Νέα Εστία» κ.ά.. Το μεγαλύτερο μέρος του κριτικού του έργου αποτελείται από σύντομα, συνήθως, κριτικά άρθρα στον καθημερινό και περιοδικό τύπο, από εκτενέστερες μελέτες για το συνολικό έργο σημαντικών λογοτεχνών και από θεωρητικά κείμενα, ενώ από τα κριτικά του δοκίμια ξεχωρίζουν εκείνα για τον «διασκεδαστικό» χαρακτήρα της τέχνης, για τη σχέση του σύγχρονου δράματος με την αρχαία ελληνική τραγωδία, για το θέατρο ιδεών και τον Ταγκόπουλο, για τον Χρηστομάνο και τη Νέα Σκηνή, για τον Μαλακάση, τον Χόρν κ.ά..

Το κριτικό έργο του, ειδικά για το θέατρο, αποτελείται από κριτικές και αναλύσεις θεατρικών κειμένων, κριτικές παραστάσεων, εκτενέστερες μελέτες για πρόσωπα του θεάτρου και θεωρητικά κείμενα για θέματα και θεσμούς της θεατρικής ζωής. Το 1892, ξεκίνησε τις πρώτες κριτικές του μελέτες για θεατρικά έργα που έχουν δημοσιευθεί, εγκαινιάζοντας τη σειρά των θεατρικών του «πορτραίτων». Η πολυετής παρουσία του στο περιοδικό «Η Διάπλασις των Παίδων», του οποίου διετέλεσε εμψυχωτής και διευθυντής, αποδεικνύει ότι υπήρξε παιδαγωγός και σύμβουλος της ελληνικής νεολαίας.

Η εμφάνισή του στο θεατρικό χώρο πραγματοποιείται με τα έργα «Ο Ψυχοπατέρας» και «Ο Τρίτος». Στο θέατρο υπήρξε, ουσιαστικά, ο πρώτος επαγγελματίας συγγραφέας στην Ελλάδα που συνεργάστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα με τις δύο σημαντικότερες πρωταγωνίστριες της εποχής του, την Μαρίκα Κοτοπούλη και την Κυβέλη. Τα έργα του είχαν ανεβάσει επανειλημμένα ο Κ. Χρηστομάνος, ο Θ. Οικονόμου, ο Φ. Πολίτης, ο Δ. Ροντήρης, ο Αδ. Λεμός, ο Αλ. Σολομός, ο Κ. Κουν, ο Κ. Μουσούρης κ.ά..

Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος πέθανε μετά από σύντομη ασθένεια στις 14 Ιανουαρίου 1951, αφήνοντας πίσω του όλες εκείνες τις διάσημες ηρωίδες του, τη Στέλλα Βιολάντη, την Κλαίλια, τη Μαργαρίτα Στέφα, την Τερέζα Βάρμα Δακόστα, τη Φωτεινή Σάντρη, αλλά και την Ελένη Ματαράγκα.