96 χρόνια Μουντιάλ #1: Εν αρχή ην...το ποδόσφαιρο

• Αντώνης Απέργης - 10 Ιουνίου 2026

Το newstrip.gr γιορτάζει τα 96 χρόνια της ποδοσφαιρικής διοργάνωσης με ένα πλούσιο αφιέρωμα για την ιστορία του ποδοσφαίρου και του Παγκοσμίου Κυπέλλου, στιγμές που ξεχώρισαν, αλλά και γεγονότα και πρόσωπα που σημάδεψαν τον αθλητικό θεσμό.

Η ιστορία του ποδοσφαίρου χάνεται στα βάθη των αιώνων, καθώς ιστορικές πηγές μαρτυρούν παιχνίδια με μπάλα ήδη από την αρχαιότητα και την Κίνα του 5ου π.Χ. αιώνα, όπου παιζόταν ένα είδος ποδοσφαίρου, το λεγόμενο cuju. Μάλιστα, η πρώτη αναφορά στην κινέζικη μορφή του ποδοσφαίρου περιλαμβάνεται στο έργο «Zhan Guo Ce» της περιόδου των Εμπόλεμων Βασιλείων, όπου γίνεται λόγος για μία δερμάτινη μπάλα γεμισμένη με γυναικεία μαλλιά που σπρώχνονταν με το πόδι, προς ένα τέρμα κατασκευασμένο από δίκτυ από μετάξι και μπαμπού.

Φυσικά, αναφορές για το άθλημα έρχονται και από την Αρχαία Ελλάδα του 7ου και του 3ου αιώνα π.Χ., με τον επίσκυρο, ενώ ανασκαφική έρευνα στη Σαμοθράκη έφερε στο φως πήλινο συμπαγές ομοίωμα μπάλας, το οποίο μοιάζει με τις μπάλες όπως χρησιμοποιούνται στο σύγχρονο ποδόσφαιρο. Αντίστοιχα, στη Ρώμη, υπήρχε το παιχνίδι harpastum, το οποίο οι Ρωμαίοι στρατιώτες μετέφεραν και στη Βρετανία, ενώ ιστορικά έχουν επιβεβαιωθεί, μεταξύ άλλων, τα παιχνίδια:

•aqsaqtuk των Ινουίτ

•pahsaheman των Λενάπε

•pasuckuakohowog των Αλγκονκίν

•tepuk των Τούρκων

•marn-grook των Αβοριγίνων

•kī-o-rahi των Μαορί

Φιλολογικά, ο όρος «ποδόσφαιρο» καθιερώθηκε τον 17ο αιώνα, όταν η Accademia della Crusca συμπεριέλαβε στο λεξικό της τον όρο calcio in livrea, ένα «παιχνίδι που παίζεται στη Φλωρεντία, με δύο ομάδες, όπως σε παράταξη μάχης, με μια μπάλα φουσκωμένη με αέρα. Μοιάζει με τη σφαιρομαχία που πέρασε από τους Έλληνες στους Ρωμαίους και από τους Ρωμαίους σ’ εμάς».

Παρόλα αυτά, οι βάσεις για το άθλημα, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, μπήκαν στη Μεγάλη Βρετανία του 19ου αιώνα, όπου και ιδρύθηκαν οι πρώτες ομάδες και κανονισμοί, οδηγώντας το 1863 στην ίδρυση της Ένωση Ποδοσφαίρου και εννιά χρόνια αργότερα, τον Νοέμβριο του 1872, στον πρώτο επίσημα αναγνωρισμένο διεθνή αγώνα, ανάμεσα στην Αγγλία και τη Σκωτία.

Τελικά, στην αυγή του 20ου αιώνα, το ποδόσφαιρο συμπεριελήφθη στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων του 1900 και του 1904, ενώ στις 21 Μαΐου του 1904 ιδρύθηκε στο Παρίσι η Παγκόσμια Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου, που επιχείρησε ανεπιτυχώς να διοργανώσει το πρώτο ανεξάρτητο διεθνές τουρνουά ποδοσφαίρου μεταξύ εθνικών ομάδων το 1906 στην Ελβετία, εκτός του πλαισίου των Ολυμπιακών Αγώνων.

Βέβαια, η δημοτικότητα του αθλήματος κορυφώθηκε μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και, ιδιαίτερα, μετά την απόφαση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής να συμμετέχουν μόνο ερασιτέχνες αθλητές, με τη FIFA να διοργανώνεται ένα αυτόνομο παγκόσμιου τουρνουά ανά τακτά χρονικά διαστήματα, στο οποίο μπορούσαν να πάρουν μέρος τόσο επαγγελματίες όσο και ερασιτέχνες.

Έτσι, στις 28 Μαΐου 1928 στο 16ο Συνέδριο της FIFA στο Άμστερνταμ, λήφθηκε επίσημα η απόφαση για τη διοργάνωση του πρώτου Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου, με τον τότε πρόεδρο της Ομοσπονδίας, Ζιλ Ριμέ, να προσυπογράφει το μόνο «το διεθνές ποδόσφαιρο δεν μπορούσε πλέον να περιορίζεται στα στενά όρια των Ολυμπιακών Αγώνων». Βέβαια, η διοργάνωση των πρώτων αναμετρήσεων ήρθε δύο χρόνια αργότερα, στις 13 Ιουλίου 1930, όταν στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης Μεξικό με Γαλλία και ΗΠΑ με Βέλγιο διασταύρωσαν τα «ξίφη» τους στους εναρκτήριους αγώνες στην ιστορία της κορυφαίας ποδοσφαιρικής διοργάνωσης.

10 πράγματα που ίσως δεν γνωρίζατε…

• Υπάρχουν αρκετά ποδοσφαιρικά υβρίδια, όπως: το αυστραλέζικο austus, το ποδόσφαιρο με ρόλερ, το ποδόσφαιρο με ποδήλατο, το ποδόσφαιρο με μοτοσικλέτες, το τριμερές ποδόσφαιρο κ.ά..

• Στη Σκωτία του 15ου αιώνα, απαγορεύτηκε διά νόμου παιχνίδι που ήταν γνωστό ως «ποδόσφαιρο» και παιζόταν από μαθητές στο Αμπερντίν. Μάλιστα, ο Νόμος του 1424 καταργήθηκε επίσημα το 1906, αν και δεν εφαρμοζόταν από το 1667 και μετά.

• Η πρώτη άμεση αναφορά σε γκολ βρίσκεται στο θεατρικό έργο του Τζον Ντέι «The Blind Beggar of Bethnal Green», που ανέβηκε περί το 1600. Μερικά χρόνια αργότερα, υπάρχει μία παρόμοια αναφορά σε ποίημα του Μάικλ Ντρέιτον, όπου ο ποιητής αναφέρει: «όταν ρίχνουν την μπάλα και την οδηγούν σε γκολ, σε ομάδες προχωρούν».

• Στην Ευρώπη, οι πρώτες μπάλες ποδοσφαίρου κατασκευάζονταν από κύστες ζώων και, συγκεκριμένα, χοίρων, οι οποίες φουσκώνονταν.

• Το 1580, ο κόμης Τζιοβάνι ντε Μπάρντι ντι Βέρνιο συνέταξε το έργο «Discorso sopra 'l giuoco del Calcio Fiorentino», που θεωρείται από αρκετούς ως ο παλαιότερος κανονισμός για οποιοδήποτε παιχνίδι ποδοσφαίρου.

• Ο Ρίτσαρντ Μάλκαστερ, απόφοιτος του Κολεγίου του Ίτον και αργότερα διευθυντής σε αγγλικά σχολεία, θεωρείται ο μεγαλύτερος υποστηρικτής του ποδοσφαίρου του 16ου αιώνα, ο οποίος ήταν και ο πρώτος που έγραψε για το οργανωμένο ομαδικό ποδόσφαιρο. Στα κείμενά του γίνεται λόγος ομάδες-πλευρές (sides και parties), θέσεις (standings), διαιτητή (judge over the parties) και προπονητή (trayning maister).

• Ο παλαιότερος γνωστός ποδοσφαιρικός αγώνας μεταξύ δημόσιων σχολείων σημειώθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1834 ανάμεσα στα Κολλέγια Ίτον και Χάροου.

• Ο πρώτος ιστορικά τεκμηριωμένος σύλλογος που έφερε στον τίτλο του αναφορά στο ότι ήταν σύλλογος ποδοσφαίρου ονομαζόταν «The Foot-Ball Club» και ιδρύθηκε το 1821 στο Εδιμβούργο. Μάλιστα, ο συγκεκριμένος σύλλογος επέτρεπε το σπρώξιμο, το κράτημα, καθώς και το σήκωμα της μπάλας.

• Οι διάφοροι κανονισμοί του ποδοσφαίρου, που καταρτίστηκαν κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ επηρέασαν την απόφαση της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας να απαγορεύσει τη μεταφορά της μπάλας με τον τρόπο του ράγκμπι στον πρώτο της επίσημο κώδικα.

• To μεσαιωνικό ποδόσφαιρο, που είναι γνωστό ως mob football, διεξαγόταν μεταξύ γειτονικών χωριών, με απεριόριστο αριθμό παικτών στις αντίπαλες ομάδες, προσπαθώντας να μετακινήσουν ένα αντικείμενο σε συγκεκριμένα γεωγραφικά σημεία, όπως την εκκλησία των αντιπάλων τους.