96 χρόνια Μουντιάλ #4: Οι μασκότ του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου

• Θανάσης Απέργης - 11 Ιουλίου 2026

Μπορεί βασικοί πρωταγωνιστές σε κάθε Παγκόσμιο Κύπελλο να είναι οι ποδοσφαιριστές που φορούν τα εθνόσημα των ομάδων τους, ωστόσο, ιδιαίτερο χρώμα σε κάθε διοργάνωση δίνουν οι μασκότ, που δημιουργούνται κάθε φορά τόσο για εμπορικούς όσο για ψυχαγωγικούς σκοπούς, με βάση την ιστορία και την πολιτιστική παράδοση της διοργανώτριας χώρας.

Η ετυμολογία της λέξης «μασκότ» έχει τις ρίζες της στη διάλεκτο της Προβηγκίας και χρησιμοποιούνταν για να περιγραφεί οτιδήποτε έφερνε τύχη σε ένα σπίτι. Μάλιστα, σε μεγάλο βαθμό, η καθιέρωσή της σχετίζεται με την κωμική οπερέτα του Γάλλου Έντμοντ Οντράν «La Mascotte», η οποία έγινε τόσο δημοφιλής που μεταφράστηκε στα Αγγλικά ως «The Mascot», εισάγοντας στην Aγγλική γλώσσα και, μετέπειτα, σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, μια λέξη που συνδεόταν με την καλοτυχία που φέρνει κάποιο ζώο, άνθρωπος ή αντικείμενο.

Ανεπίσημα, στο πλαίσιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου, ο θεσμός των μασκότ ξεκίνησε το 1958 με τον Gunnar, μία μινιατούρα ποδοσφαιριστή, ύψους περίπου 8 εκατοστών, ο οποίος κρατούσε μπάλα και έμοιαζε με τον Σουηδό επαγγελματία ποδοσφαιριστή Γκούναρ Γκρεν, που είναι γνωστός για τη δημιουργία του θρυλικού επιθετικού τριδύμου «Γκρε-Νο-Λι » μαζί με τους Γκούναρ Νόρνταλ και Νιλς Λίντχολμ, στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Το 1962 η μασκότ της Χιλής, που άκουγε στο όνομα Koro και Picaro, δεν έτυχε καμίας προβολής, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1966, η Αγγλία κυκλοφόρησε την πρώτη επίσημη μασκότ στην ιστορία του θεσμού, τον World Cup Willie, ένα λιοντάρι με φανέλα και σημαία της Ένωσης και τις λέξεις «ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΥΠΕΛΛΟ».

Το 1970, στο Μεξικό, εμφανίστηκε σε σχέδιο του Χουάν Γκονζάλεζ Μαρτίνεζ ο Juanito, ένα μικρό αγόρι με φαρδύ σομπρέρο, το χαρακτηριστικό μεξικάνικο καπέλο στο οποίο αναγραφόταν η λέξη «MΕXICO 70» και ρούχα στα χρώματα της εθνικής ομάδας της χώρας, το οποίο κρατούσε μία μπάλα ποδοσφαίρου. Επί της ουσίας, πρόκειται για την πρώτη ανθρωπόμορφη μασκότ, που έμεινε στην ιστορία ως μία από τις πιο αγαπημένες και χαρακτηριστικές μασκότ, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα, η Δυτική Γερμανία λάνσαρε τους Tip & Tap, δύο χαμογελαστά αγοράκια ντυμένα με τα χρώματα της εθνικής ομάδας της Γερμανίας. Μάλιστα, ο μελαχρινός Tip φορούσε ένα μπλουζάκι του έγραφε WM (συντομογραφία του Παγκοσμίου Κυπέλλου στα Γερμανικά), ενώ ο ξανθός Tap είχε στάμπα στη μπλούζα του με το έτος της διοργάνωσης.

Τα επόμενα χρόνια, οι διοργανώτριες χώρες σταμάτησαν να φιλοτεχνούν μασκότ με μορφές παιδιών, με εξαίρεση την Αργεντινή με τον Gauchito, το 1978, υιοθετώντας μορφές όπως:

• ο Ισπανός Naranjito (από τη λέξη naranja που σημαίνει πορτοκάλι), το 1982, ένα ανθρωπόμορφο πορτοκάλι που φορούσε τη φανέλα της εθνικής ομάδας της Ισπανίας

• ο Μεξικανός Pique, το 1986, μια πιπεριά jalapeño, η οποία είχε μουστάκι και σομπρέρο

• ο Ιταλός Ciao, το 1990, μια φιγούρα παίκτη με κεφάλι μπάλα ποδοσφαίρου και σώμα στα χρώματα της ιταλικής σημαίας φτιαγμένη από τουβλάκια

• o Αμερικανός Striker, το 1994, ένας σκύλος, που φορούσε μια κόκκινη, άσπρη και μπλε ποδοσφαιρική στολή με την επιγραφή «USA 94» και είχε σχεδιαστεί από τα στούντιο της Warner Bros

• ο Γάλλος Footix, το 1998, ένας κόκορας με την επιγραφή «FRANCE 98» στο στήθος, ο οποίος έλαβε το όνομά του από σύνθεση της λέξης «football» και της κατάληξης «-ix», που ήταν αρκετά κοινή σε γαλατικά ονόματα

• οι φουτουριστικοί Ato, Kaz και Nik, το 2002, από τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία, που είναι προπονητής και παίκτες και δημιουργήθηκαν από υπολογιστή μίας ομάδας Atmoball

• ο Γερμανός Goleo VI, το 2006, ένα ανθρωπόμορφο λιοντάρι με φανέλα της Γερμανίας και τον αριθμό «06», ο οποίος είχε πλάι του την ομιλούσα μπάλα, τον Pille και είχε δημιουργηθεί από την εταιρεία παραγωγής του Τζιμ Χένσον, γνωστή για τα Muppets

• η Νοτιοαφρικανή Zakumi, το 2010, μία λεοπάρδαλη με πράσινα μαλλιά, που φορούσε μια φανέλα που έγραφε Νότια Αφρική 2010, το όνομα τις οποίας προέρχεται από συντομογραφία «ZA», τον επίσημο διεθνή διγράμματο κωδικό που σημαίνει Νότια Αφρική, και τη λέξη «kumi», που σημαίνει «δέκα» σε διάφορες αφρικανικές γλώσσες. της μασκότ

• ο Βραζιλιάνος Fuleco, το 2014, ένας αρμαδίλος με λευκή φανέλα και πράσινο σορτς, που σχεδιάστηκε από την εταιρεία «100% Design, για να επιστήσει την προσοχή στη μεγάλη βιοποικιλότητα της Βραζιλίας

• ο Ρώσος Zabivaka, το 2018, ένας ανθρωπόμορφος λύκος με γυαλιά, κόκκινο σορτς και μπλουζάκι στα χρώματα της ρωσικής ομάδας

• το Καταριανό φαντασματάκι La'eeb, το 2022, το οποίο είναι εμπνευσμένο από τις παραδοσιακές ενδυμασίες της περιοχής, όπως η καφίγια

• τους Maple, Zayu και Clutch, το 2026, μία Καναδέζικη άλκη, που παίζει ως τερματοφύλακας, έναν ιαγουάρο στα πράσινα που παίζει ως επιθετικός και έναν φαλακρό αετό, στα χρώματα της εθνικής ομάδας των Ηνωμένων Πολιτειών που παίζει ως μέσος