Το ναυάγιο του Έσσεξ: Η οδύσσεια του φαλαινοθηρικού που «γέννησε» τον Μόμπι Ντικ

• Παναγιώτα Απέργη - 20 Φεβρουαρίου 2026

Ας δούμε, λοιπόν, την αληθινή ιστορία πίσω από την ταινία του Ρον Χάουαρντ με τους Κρις Χέμσγουρθ, Κίλιαν Μέρφι, Μπέντζαμιν Γουόκερ, Μπρένταν Γκλίσον, Τομ Χόλαντ κ.ά..

Τα γεγονότα μας μεταφέρουν στο Ναντάκετ από όπου ξεκίνησε στις 12 Αυγούστου του 1819 το αμερικανικό φαλαινοθηρικό Έσσεξ για ένα συνηθισμένο ταξίδι προς τη Νότια Αμερική. Άλλωστε, εκείνα τα χρόνια η φαλαινοθηρία θεωρούνταν ένα φυσιολογικό γεγονός και μια άκρως επωφελής εμπορική δραστηριότητα, καθώς στο παγωμένο περιβάλλον του αρκτικού κύκλου ύλες όπως το λίπος και το κρέας της φάλαινας ήταν ζωτικής σημασίας και σχεδόν απαραίτητα για την επιβίωσή τους, ενώ οι έμποροι γνώριζαν ότι οι φάλαινες αποτελούσαν χρυσωρυχείο για τις τσέπες τους.

Για σχεδόν δεκαπέντε μήνες, το Έσσεξ έπλεε χωρίς ασυνήθιστα συμβάντα να επηρεάζουν το ταξίδι του, πέρα από καταιγίδες, διαρροές, και σπασμένες φαλαινοθηρικές βάρκες, που αποτελούσαν μια «καθημερινότητα» για τους ναυτικούς. Ωστόσο, μόλις το σκάφος πέρασε το ακρωτήριο Χορν, στο νοτιότερο άκρο της Νότιας Αμερικής, ο πλοίαρχος Τζορτζ Πόλαρντ αποφάσισε να κινηθούν ακόμη πιο δυτικά σε αρκετά απομακρυσμένα νερά που είχαν αποδειχθεί αρκετά επικερδή για τους παράτολμους φαλαινοθήρες.

Έτσι, αφού εντόπισαν τη λεία τους, τρεις βάρκες καθελκύστηκαν και κινήθηκαν προς τα βαθιά, ενώ λίγα άτομα έμειναν στο πλοίο, το οποίο δέχθηκε επίθεση από μία αρσενική φάλαινα 24,5 μέτρων, που κατάφερε με σχεδόν εκδικητική μανία να βυθίσει το πλοίο, οδηγώντας στον θάνατο μέρος του πληρώματος. Συνολικά, είκοσι ναυτικοί επέζησαν του ναυαγίου και μέσα σε δύο ημέρες οργανώθηκαν όσο καλύτερα μπορούσαν για το ταξίδι της επιστροφής, με στόχο να φτάσουν σε κοντινά νησιά ή στις μακρινές ακτές του Περού ή της Χιλής.

Όμως, κανείς τους δεν μπορούσε να φανταστεί την οδύσσεια που θα περνούσαν και θα χαρακτηρίζονταν από αφυδάτωση, έκθεση στα στοιχεία της φύσης, ασθένειες, και, τελικά, κανιβαλισμό μεταξύ των επιζώντων. Μάλιστα, ακόμη πιο τραγικό ήταν το γεγονός ότι ενώ θα μπορούσαν να πλεύσουν με ευνοϊκό άνεμο προς τα νησιά της Γαλλικής Πολυνησίας, φοβούμενοι ότι οι κάτοικοι ήταν κανίβαλοι, επέλεξαν να κατευθυνθούν προς τις ακτές της Νότιας Αμερικής χωρίς να αποφύγουν αυτό που φοβούνταν: την ανθρωποφαγία.

Τελικά, αφού έπλεαν σε σχεδία για τρεις μήνες στον Ειρηνικό συνολικά πέντε φαλαινοθήρες του Έσσεξ εντοπίστηκαν και περισυνελέγησαν τον Φεβρουάριο του 1821 από παραπλέοντα πλοία, ενώ τρεις άλλοι, που παρέμειναν στο νησί Χέντερσον, το οποίο αποτέλεσε τον πρώτο σταθμό του πληρώματος, επιβίωσαν μέχρι τον Απρίλιο, οπότε και διασώθηκαν.

Ωστόσο, η συγκλονιστική αυτή ιστορία επιβίωσης μετατράπηκε σε πηγή έμπνευσης για το επικό δημιούργημα του Χέρμαν Μέλβιλ, τo «Μόμπι Ντικ», όπου με αφηγητή τον ναύτη Ισμαήλ, παρακολουθούμε το ταξίδι του καπετάνιου Άχαμπ, ο οποίος έχει βάλει σκοπό της ζωής του να εντοπίσει και να σκοτώσει μια θηριώδη λευκή φάλαινα που σε ένα προηγούμενο ταξίδι του είχε κόψει το πόδι σε μια θαλάσσια «μονομαχία» τους.

6 πράγματα που ίσως δεν γνωρίζετε…

• Τα ταξίδια των φαλαινοθηρικών διαρκούσαν χρόνια, ενώ θεωρούνταν ένα επικίνδυνο επάγγελμα.

• Πράγματι υπήρχε μια τεράστια λευκή φάλαινα στον Ειρηνικό, που είχε επιτεθεί σε πλοία και θεωρούνταν ο φόβος των φαλαινοθηρών.

• Το Μόμπι Ντικ δεν είναι ένα φανταστικό όνομα, αλλά παραπέμπει στον Μόκα Ντικ, μια αρσενική φάλαινα, που εμφανιζόταν συχνά στο νησί Μόκα στη Χιλή έχοντας πάνω της δεκάδες καμάκια.

• Μέχρι το 1820 δεν υπήρχε καμιά ιστορική καταγραφή για κήτος που να εμβόλισε πλοίο.

• Η φάλαινα που βούλιαξε το Έσσεξ, φέρεται να σκοτώθηκε στα ανοικτά των ακτών της Χιλής, κοντά στο νησί Μόκα, στη δεκαετία του 1830.

• Το 1986 τέθηκε σε ισχύ από τη Διεθνή Επιτροπή Φαλαινοθηρίας η απαγόρευση της εμπορικής φαλαινοθηρίας. Ωστόσο, τόσο η Νορβηγία όσο και η Ισλανδία συνεχίζουν την εμπορική φαλαινοθηρία, ασκώντας νομικές αντιρρήσεις ή επιφυλάξεις, προκαλώντας τη γενική κατακραυγή, ενώ η Ιαπωνία επιτρέπει από το 2019 την εμπορική φαλαινοθηρία εντός των χωρικών της υδάτων, χαρακτηρίζοντάς την κομμάτι του πολιτισμού της.