Από τον Ρόμελ στον Ζούκοφ: Οι πιο διάσημοι στρατηγοί του Β' Παγκοσμίου Πολέμου

• Παναγιώτα Απέργη - 8 Νοεμβρίου 2025

Πολεμώντας σε εντελώς διαφορετικά πεδία επιχειρήσεων, είτε για να επανακτήσουν τα κατακτημένα από τους εδάφη είτε για να κατακτήσουν κάποια ξένη χώρα, δεν είναι λίγα τα παραδείγματα ικανών στρατηγών, που αναμετρήθηκαν με την πολεμική μηχανή, την απανθρωπιά και την κτηνωδία, βγαίνοντας άλλοι νικητές κι άλλοι ηττημένοι.

Ας δούμε, λοιπόν, μερικούς από αυτούς…

Χάιντς Γκουντέριαν

Ο γνωστός ως «Γρήγορος Χάιντς», λόγω της ορμητικότητας και του θυελλώδους χαρακτήρα του, θεωρείται ο «πατέρας» της σύγχρονης θεωρίας του πολέμου, ο οποίος εισήγαγε τον διαβόητο blitzkrieg με στόχο τον αιφνιδιασμό των αντιπάλων και την γρήγορη κατάληψη πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματά του ήταν η παράκαμψη της Γραμμής Μαζινό, μέσω του δάσους των Αρδεννών, καταφέρνοντας με συνολικά 1.112 άρματα μάχης να συντρίψει τη γαλλική άμυνα, ενώ αλησμόνητη έχει μείνει η ιστορική του αντιπαράθεση με τον Χίτλερ, που τον έθεσε εκτός στρατιωτικής διοίκησης.

Μαζί με το επιτελείο του παραδόθηκε στους συμμάχους στις 10 Μαΐου 1945 και κρατήθηκε ως αιχμάλωτος πολέμου ως το 1948, χωρίς να περάσει ποτέ από δίκη και - ειδικά αυτή της Νυρεμβέργης - καθώς οι Δυτικοί σύμμαχοι εκτιμούσαν ότι ενεργούσε πάντα στα στρατιωτικά πλαίσια του πολέμου. Πέθανε το 1954 σε ηλικία 65 ετών.

Έριχ φον Μάνσταϊν

Συνδυάζοντας την επιχειρησιακή ιδιοφυΐα με την αναλυτική ικανότητα, ο Μάνσταϊν χαρακτηρίζεται ως στρατιωτική διάνοια του Γ' Ράϊχ, μένοντας γνωστός για τη δράση του στην εκστρατεία κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Μάλιστα, με σειρά επιχειρήσεων, κατάφερε να διασπάσει την άμυνα της Σεβαστούπολης, που διέθετε από τις ισχυρότερες οχυρώσεις στον κόσμο, επιδιδόμενος στον διάσημο πόλεμο των ελιγμών. Παρά το ταλέντο του, καθώς υπήρξε ίσως ο πιο προικισμένος από όλους τους Γερμανούς στρατηγούς, αποστρατεύτηκε πρόωρα λόγω των συνεχών διαφωνιών του με τον Χίτλερ.

Αν και γνώριζε τη συνωμοσία για την απόπειρα της 20ής Ιουλίου κατά του Χίτλερ, αρνήθηκε να συμμετάσχει, λέγοντας το περιβόητο «οι Πρώσοι Στρατάρχες δεν στασιάζουν», με τους Σοβιετικούς να ζητούν αργότερα την έκδοση του, για να δικαστεί στην ΕΣΣΔ, λόγω των επιχειρήσεών του εκεί. Ωστόσο, οι Σύμμαχοι αρνήθηκαν και γι’ αυτόν, με αποτέλεσμα να καταδικαστεί από συμμαχικό στρατοδικείο και να φυλακιστεί για 12 χρόνια. Πέθανε το 1973 σε ηλικία 86 ετών.

Έρβιν Ρόμελ

Διάσημος για τις επιχειρήσεις στην Βόρειο Αφρική, ως διοικητής των «Άφρικα Κορπς», ο Ρόμελ χρησιμοποίησε πλήθος πολεμικών τεχνασμάτων και τολμηρών κινήσεων στο πεδίο της μάχης, προκαλώντας εκτεταμένες απώλειες στις συμμαχικές δυνάμεις, που του χάρισαν το προσωνύμιο «Η Αλεπού της Ερήμου». Απίστευτα ευφυής και ικανότατος στη χρήση των τεθωρακισμένων δυνάμεων, κέρδισε τον σεβασμό και των αντιπάλων του με τις επιτυχίες του, καταφέρνοντας να φτάσει μέχρι και στο Σουέζ, με την υποχώρηση των δυνάμεών του να θεωρείται ένα αριστούργημα της στρατηγικής τέχνης.

Σε όλη του τη σταδιοδρομία στον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρξε επικριτής του ναζιστικού καθεστώτος, γνωρίζοντας, όπως και πολλοί άλλοι ανώτατοι αξιωματικοί, την επιχείρηση «Βαλκυρία», που αποσκοπούσε σε (άλλη μία) δολοφονία του Χίτλερ. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, ουδείς μπόρεσε να αποδείξει την εμπλοκής του σ’ αυτήν. Mετά την αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ, κατ' εντολή του τελευταίου, πέθανε από αναγκαστική αυτοκτονία σε ηλικία 52 ετών, το 1944.

Ντουάιτ Αϊζενχάουερ

Παρά την ελάχιστη εμπειρία σε πεδία μάχης, ο διάσημος «Άικ» ορίστηκε επικεφαλής και συντονιστής στην εισβολή των Συμμάχων στη Γαλλική Βόρεια Αφρική, το Νοέμβριο του 1942, αλλά και στην επιχείρηση για τη μαζική εισβολή στην Ευρώπη. Διαθέτοντας ένα σπάνιο ταλέντο στη στρατιωτική στρατηγική, οργάνωσε με μοναδικό τρόπο την «Επιχείρηση Overlord», καταφέρνοντας να αντιμετωπίσει με επιτυχία τόσο τον άκρως παρεμβατικό Ουίνστον Τσόρτσιλ όσο και ικανούς, πλην όμως, δύστροπους στρατηγούς όπως ο Πάτον και ο Μοντγκόμερι.

Η φιλικότητα, η ταπεινότητα και η αισιοδοξία του τον κατέστησαν ιδιαίτερα αγαπητό τόσο στους απλούς στρατιώτες όσο και σε ανώτερους αξιωματικούς, διατελώντας πρόεδρος των για δύο θητείες, μεταξύ 1953-61. Πέθανε το 1969 σε ηλικία 78 ετών.

Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ

Ο άγγλο-ιρλανδικής καταγωγής «Μόντι» ήταν υπεύθυνος για την συντονισμένη υποχώρηση των Συμμάχν στη Δουνκέρκη, ενώ το πιο αξιοσημείωτο επίτευγμα του ήταν, ως διοικητής της Βρετανικής Όγδοης Στρατιάς, να εξαναγκάσει τον Ρόμελ σε υποχώρηση, αναπτερώνοντας το κλονισμένο ηθικό των στρατευμάτων. Αν και ήταν αρκετά μεθοδικός και προσεκτικούς, με στόχο την προστασία των ανδρών του, χαρακτηρίζεται ως «βαρετός» και «χωρίς φαντασία», αφού επέλεγε να ακολουθήσει παραδοσιακές τακτικές πολέμου, που του εξασφάλιζαν, βέβαια, δημοτικότητα μεταξύ των στρατευμάτων.

Παράλληλα, η συχνά αλαζονική και αγενής του συμπεριφορά τον έφερνε συχνά αντιμέτωπο με τους Αμερικανούς συναδέλφους, που τους θεωρούσε κατώτερους του σε μαχητική και οργανωτική ικανότητα, με τον Τσόρτσιλ να αναφέρει γι’ αυτόν: «Ατρόμητος στην υποχώρηση, ανίκητος στην προέλαση, ανυπόφορος στη νίκη». Πέθανε το 1976 σε ηλικία 88 ετών.

Γκεόργκι Ζούκοφ

Ο σωτήρας του Στάλιγκραντ και του πολιορκημένου Λένινγκραντ κατάφερε να καταστρέψει το 75% των πιο αξιόμαχων στρατευμάτων του Χίτλερ, με τη νίκη του στο Κουρσκ να αναγκάζει τους Γερμανούς να υποχωρήσουν, επιτρέποντας στον Κόκκινο Στρατό να προελάσει ως το Βερολίνο, όπου στις 8 Μαΐου 1945 δέχθηκε την πλήρη συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας από τον Βίλχελμ Κάιτελ. Συμμετέχοντας σε σχεδόν σε κάθε σημαντική μάχη στο Ανατολικό Μέτωπο, θεωρείτο λαϊκός ήρωας και ένα από τα σπουδαιότερα στρατηγικά μυαλά της Σοβιετικής Ένωσης, αποκτώντας δεκάδες θαυμαστές εντός κι εκτός ΕΣΣΔ, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Αϊζενχάουερ, με τον οποίο περιόδευσαν μαζί στη Σοβιετική Ένωση.

Μεταπολεμικά, υποβαθμίστηκε κατόπιν προσωπικής απαίτησης του Στάλιν, ενώ μετά τον θάνατο του τελευταίου και την άνοδο της τριανδρίας Μπέρια, Μαλενκόφ και Χρουστσόφ στην εξουσία, διορίστηκε Υφυπουργός Αμύνης, τασσόμενος υπέρ της αποσταλινοποίησης. Πέθανε το 1974 σε ηλικία 77 ετών.