Μάγισσες του Σάλεμ: Το κυνήγι που έσπειρε υστερία και θάνατο στη Μασαχουσέτη

• Παναγιώτα Απέργη - 17 Μαρτίου 2026

Όλα ξεκίνησαν το 1692, στην πόλη Σάλεμ της Μασαχουσέτης, όπου Άγγλοι αποικιοκράτες, στην πλειονότητά τους πουριτανοί, επεδίωκαν να καθαρίσουν την Αγγλικανική Εκκλησία από τις ρωμαιοκαθολικές πρακτικές, ξεκινώντας διαμάχες με Γάλλους αποίκους και αυτόχθονες της πόλης. Σταδιακά, οι συγκρούσεις οδήγησαν σε γενικευμένη ένταση, η οποία συνδυάστηκε με επιδημία ευλογιάς, καιρικές αστάθειες και εκτεταμένες καταστροφές, που αναπόφευκτα επηρέασαν την ήδη πληγείσα οικονομία.

Πολύ σύντομα, η κοινότητα του Σάλεμ εντόπισε τον «φταίχτη» στο πρόσωπο νεαρών κοριτσιών, που εμφάνισαν αιφνίδια αλλαγή συμπεριφοράς, σέρνονταν στο πάτωμα και βογκούσαν από πόνους παρουσιάζοντας συμπτώματα πυρετού, χωρίς ωστόσο να ταυτοποιηθεί κάποια νόσος. Μάλιστα, ένας από τους γιατρούς που κλήθηκαν να εξετάσουν τις ασθενείς, απέδωσε τα συμπτώματα σε υπερφυσική αιτία, χαρακτηρίζοντας τα κορίτσια δαιμονισμένα και επηρεασμένα από την κατάρα μιας μάγισσας.

Πολύ σύντομα, οι ανήλικες πιέστηκαν να καταδώσουν όσους τους οδήγησαν στα μονοπάτια του διαβόλου, με τις ψευδείς καταθέσεις να εκκινούν ένα κυνήγι μαγισσών, στο οποίο ενεπλάκησαν άδικα φτωχές και ιθαγενείς γυναίκες, αλλά και άτομα τα οποία έφεραν διάφορα σημάδια, τα οποία ερμηνεύονταν ως «σημάδια μάγισσας». Προσπαθώντας να αποφύγουν τη μακροχρόνια κράτηση στις διόλου φιλόξενες φυλακές, οι κατηγορούμενοι άρχισαν να ομολογούν πράξεις που δεν διέπραξαν, καταλήγοντας να καταδικαστούν σε θάνατο, ποινή την οποία απέφευγαν αν κατέδιδαν άλλους.

Μέχρι το τέλος της σκοτεινής αυτής περιόδου συνολικά δεκαεννιά άτομα εκτελέστηκαν στις ΗΠΑ μετά από δίκες-παρωδία, πέντε πέθαναν όντας φυλακισμένοι, ένα πιέστηκε αργά μέχρι θανάτου ανάμεσα σε δύο πέτρες και δεκάδες άλλα παρέμειναν σε κελί ή κατέληξαν στον δρόμο. Τελικά, το 1702, το δικαστήριο κήρυξε τις δίκες παράνομες, ενώ το 1711, με νομοσχέδιο που ψηφίστηκε, αποκαταστάθηκαν τα δικαιώματα και τα ονόματα πολλών από τους κατηγορούμενους και χορηγήθηκε ως αποζημίωση 600 λιρών στους κληρονόμους τους, ενώ όσοι αφορίστηκαν από την εκκλησία έδωσαν μακροχρόνιες μάχες για να καθαρίσουν τη σπίλωση του ονόματός τους.

Τα γεγονότα στο Σάλεμ δεν ήταν παρά ένα κεφάλαιο σε μια μακρά ιστορία διώξεων, που ξεκίνησε στην Ευρώπη μεταξύ του 1300 και του 1330, και έληξε στα τέλη του 18ου αιώνα, με την τελευταία γνωστή εκτέλεση για μαγεία να λαμβάνει χώρα στην Ελβετία το 1782. Περίπου τα τρία τέταρτα του ευρωπαϊκού κυνηγιού μαγισσών έλαβε χώρα στη δυτική Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία, τη βόρεια Ιταλία και την Ελβετία, με τους ιστορικούς να εκτιμούν ότι συνολικά περίπου 110.000 άτομα δικάστηκαν για μαγεία και μεταξύ 40.000 και 60.000 εκτελέστηκαν.

6 πράγματα που ίσως δεν γνωρίζετε…

• Το 1951 η Μασαχουσέτη απολογήθηκε κι επίσημα για τα γεγονότα του 1692, με το τελευταίο άτομο, που αθωώθηκε για το έγκλημα της μαγείας στο Σάλεμ, να δικαιώνεται οριστικά το 2022.

• Οι παλαιοί και νέοι άποικοι της περιοχής μετονόμασαν την πόλη σε Σάλεμ, παραπέμποντας στην Ιερουσαλήμ.

• Το Σάλεμ υποδέχεται περίπου 1 εκατομμύριο τουρίστες ετησίως, ενώ από 1η έως τις 31 Οκτωβρίου διοργανώνεται το φεστιβάλ «Salem Haunted Happenings».

• Το Μουσείο Peabody Essex διαθέτει μία από τις πλουσιότερες συλλογές αντικειμένων και εγγράφων, που σχετίζονται με τις Δίκες Μαγισσών του Σάλεμ, καθώς επιθυμεί να αφηγηθεί την ιστορία με τρόπους που τιμούν τα θύματα και ενισχύουν τη σημασία της αποφυγής άδικων διώξεων.

• Ο Ναθάνιελ Χόθορν, απόγονος του δικαστή στις διαβόητες δίκες, Τζον Χόθορν, πραγματεύεται την ιστορία του κυνηγιού μαγισσών στο μυθιστόρημα «Το Άλικο Γράμμα», στηλιτεύοντας την υποκρισία και τον σκοταδισμό της πουριτανικής κοινωνίας και σχολιάζοντας θέματα όπως η τυπολατρία και η ενοχή.

• Ο Άρθουρ Μίλερ έγραψε το 1953 το θεατρικό έργο «Η Δοκιμασία ή Οι μάγισσες του Σάλεμ», αναβιώνοντας την ιστορία ως αλληγορία για την αντικομουνιστική υστερία που επικράτησε στις ΗΠΑ την εποχή του μακαρθισμού και οδήγησε στη φυσική ή στην ηθική εξόντωση απλών πολιτών και εκπροσώπων του πνευματικού κόσμου.