«Μητέρες της Πλατείας Μαΐου»: Οι θρυλικές μανάδες που δεν έπαψαν να αναζητούν τα παιδιά τους
- Παναγιώτα Απέργη - 8 Αυγούστου 2024
Δεν ήταν λίγες οι μητέρες που αποχωρίστηκαν τα παιδιά τους βίαια, άδικα και ξαφνικά κατά τη διάρκεια του ’70 και του ’80, όταν η στρατιωτική δικτατορία του Χόρχε Βιδέλα κατέλαβε την εξουσία στην Αργεντινή, στις 24 Μαρτίου 1976, ανατρέποντας την εκλεγμένη πρόεδρο της χώρας Ισαμπέλ Περόν.
Καλλιεργώντας με σιδηρά πυγμή το δόγμα περί «εξωτερικού εχθρού», οι δικτάτορες επέβαλαν τη συστηματική τρομοκρατία, σπέρνοντας το φόβο του βασανισμού και του θανάτου στους Αργεντινούς, χωρίς να διστάζουν να εξαφανίσουν μέλη αντιπολιτευόμενων ομάδων, με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς να κάνουν λόγο για 30.000 άτομα, κατά βάση συνδικαλιστές, φοιτητές, διανοούμενοι, δημοσιογράφοι, και υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να «εξαφανίζονται» και να δολοφονούνται.
Εκτός από τις μεθόδους βασανιστηρίων, ο Βιντέλα προσπαθούσε να ωραιοποιήσει την εικόνα του δικτατορικού καθεστώτος στη διεθνή κοινότητα, χρησιμοποιώντας το δημοφιλές άθλημα του ποδοσφαίρου, για να κατακτήσει η οικοδέσποινα Αργεντινή το Μουντιάλ του 1978 και να συνεχίσει απρόσκοπτα το «έργο» του.
Αντιδρώντας στις χιλιάδες εξαφανίσεις, οι «Μητέρες της Πλατείας Μαΐου» ιδρύθηκαν στις 30 Απριλίου του 1977, όταν άρχισαν να αναζητούν τα αγνοούμενα παιδιά τους που έπεσαν θύματα της Χούντας και, στην πλειονότητά τους, εκτελέσθηκαν και αμέσως μετά τα δικά τους παιδιά δόθηκαν για υιοθεσία, με ψεύτικα χαρτιά, σε οικογένειες προσκείμενες στο καθεστώς.
Παρά τις διαρκείς διαταγές του καθεστώτος να διαλυθούν, οι αποφασισμένες γυναίκες άρχισαν να περπατούν αργά και σταθερά γύρω από την πλατεία Μαΐου, τόπο συγκεντρώσεων και διαδηλώσεων στο Μπουένος Άιρες, μπροστά από το προεδρικό μέγαρο, όπου έδρευε η Εθνική Κυβέρνηση της Αργεντινής, με στόχο να πάρουν πληροφορίες για τα χαμένα τους παιδιά.
Μάλιστα, επειδή δεν μπορούσαν να συγκεντρώνονται σε ομάδες περισσότερες από τρεις, καθώς θα συλλαμβάνοντας πάραυτα, οι χαροκαμένες μανάδες διαδήλωναν δύο-δύο, φορώντας στο κεφάλι τους τις άσπρες τους μαντίλες, σύμβολο της πάνας που κάποτε φορούσαν στα αγνοούμενα πλέον παιδιά τους.
Κάθε Πέμπτη, οι γυναίκες που σε μια περίοδο «αμνησίας» αρνήθηκαν να ξεχάσουν, έσφιγγαν τα χέρια τους και διαδήλωναν πιασμένες από το μπράτσο η μία της άλλης γύρω από την πλατεία στην αντίθετη φορά του ρολογιού, απαιτώντας συμβολικά να γυρίσουν το χρόνο πίσω, για τα παιδιά και τα εγγόνια τους που είχαν χαθεί από προσώπου γης.
Σταδιακά, όλο και περισσότερες μητέρες συμμετείχαν στις διαμαρτυρίες, καθώς οι απαγωγές, που είχαν βαπτιστεί από τα επίσημα χείλη ως «εξαφανίσεις», πλήθαιναν ραγδαία.
Ωστόσο, η διεθνής προσοχή που προσέλκυσαν οδήγησε σε προσωρινή διακοπή της δράσης τους, καθώς, τον Δεκέμβριο του 1977, τα φονικά «τάγματα θανάτου» προχώρησαν στη σύλληψη των τριών πρώτων μανάδων και γιαγιάδων, αλλά και δυο καλογριών, τις οποίες αφού έδεσαν, γύμνωσαν και βασάνισαν, πέταξαν ζωντανές από αεροπλάνο στη θάλασσα.
Ουσιαστικά, εφάρμοσαν μια από τις διαβόητες τεχνικές τους, τις γνωστές «πτήσεις θανάτου», όπου πετούσαν εν ζωή και αλυσοδεμένα τα θύματα στη θάλασσα, αφήνοντας τα με αυτόν τον τρόπο να πεθάνουν, χωρίς να μπορέσει κανείς μετά να εντοπίσει τα ίχνη τους.
Οι υπόλοιπες μανάδες, αν και έπεσαν συστηματικά θύματα ξυλοδαρμού και φυλάκισης, δεν κάμφθηκαν, τουναντίον ανασυγκροτήθηκαν και συνέχισαν την άνιση μάχη απέναντι στην εξουσία που με βία τους στέρησε τα παιδιά και τα εγγόνια τους.
Η Χούντα του Βιντέλα κατέρρευσε μετά τον αποτυχημένο πόλεμο των νήσων Φώκλαντ, με τον ηγέτη του πραξικοπήματος να πεθαίνει στο κελί του, στις 17 Μαΐου του 2013, σε ηλικία 87 ετών από φυσικά αίτια, παραμένοντας μέχρι τέλους αμετανόητος για τις θηριωδίες που προξένησε το καθεστώς του σε βάρος αθώων πολιτών.
Μπορεί ο θάνατός του να προκάλεσε ανακούφιση στις χαροκαμένες μανάδες, αλλά οι πληγές τους μέχρι σήμερα παραμένουν ζωντανές, συνεχίζοντας μέχρι και σήμερα τον αγώνα τους, που συνέβαλε στην προσαγωγή σε δίκη των εμπλεκόμενων στρατιωτικών, μεγάλο μέρος εκ των οποίων καταδικάστηκε.
Κατά την πολυετή τους δράση, οι «Μητέρες της Πλατείας Μαΐου» κατάφεραν να βρουν και να επανασυνδέσουν 150 παιδιά με τις φυσικές βιολογικές οικογένειες τους, με τον αγώνα τους να συνεχίζεται από τα παιδιά που βρέθηκαν, συλλογικότητες και από τις ελάχιστες εναπομείνασες υπέργηρες, πια, μητέρες, που δεν έπαψαν ποτέ να ελπίζουν ότι θα μάθουν τι απέγιναν τα παιδιά τους.
