Όρος Ράσμορ: Το «Βουνό των Προέδρων» που κλάπηκε από τους Ινδιάνους

• Παναγιώτα Απέργη - 9 Οκτωβρίου 2024

Μέχρι την περίοδο που κατασκευάστηκε το τεράστιο γλυπτό, που είναι λαξευμένο στο βουνό, ο χώρος αποτελούσε την ιερή γη της φυλής των Ινδιάνων Λακότα που έφερε το όνομα «Tunkasila Sakpe Paha» (Έξι παππούδες), συμβολίζοντας τις προγονικές θεότητες που προσωποποιούνται ως οι έξι κατευθύνσεις: βορράς, νότος, ανατολή, δύση, πάνω (ουρανός) και κάτω (γη), οι οποίες αντιπροσώπευαν – όπως και οι παππούδες ­- την καλοσύνη και την αγάπη.

Βέβαια, η συγκεκριμένη τοποθεσία, γνωστή κι ως «Μαύροι Λόφοι», δεν ήταν σημαντική πνευματικά μόνο για τις ινδιάνικες φυλές, μεταξύ των οποίων ήταν οι Τσεγιέν και οι Αραπάχο, αλλά ήταν και ένας τόπος όπου συγκεντρώνονταν τρόφιμα και φυτά που χρησιμοποιούσαν στην ιατρική και τον βιοπορισμό τους.

Με το πέρασμα, όμως, των ετών και την άφιξη μεγάλων κυμάτων πληθυσμού από την Ευρώπη, οι οποίοι σταδιακά εγκαταστάθηκαν σε περιοχές που κατοικούσαν οι ιθαγενείς, οι ινδιάνικες φυλές εκτοπίστηκαν από τις πατρογονικές εστίες τους, οδηγόντας αναπόφευκτα στις συνθήκες Fort Laramie του 1851 και του 1868, που θα εξασφάλιζαν στα τοπικά φύλα μια κυρίαρχη «μόνιμη κατοικία» 35 εκταρίων για την αποκλειστική και αδιατάρακτη χρήση και κατοχή της.

Μεταξύ των περιοχών αυτών ήταν ολόκληρο το δυτικό μισό της Νότιας Ντακότα και, φυσικά, οι Μαύροι Λόφοι, που οι λευκοί Αμερικανοί τους θεωρούσαν μια μάλλον άχρηστη και μικρή οροσειρά, η οποία ήταν καλή μόνο για τη γεωργία. Όλα αυτά, όμως, μέχρι τη στιγμή που εντοπίστηκε χρυσός  στα βουνά, το 1874, όταν ο αντισυνταγματάρχης Τζορτζ Άρμστρονγκ Κάστερ οδήγησε μια ομάδα έρευνας στην περιοχή, χωρίς άδεια από τις φυλές.

Μη τηρώντας τις συνθήκες που είχαν υπογραφεί, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επέτρεψε σε εποίκους και χρυσοθήρες να κατακλύσουν τους Μαύρους Λόφους και τη γύρω περιοχή, με τον ντόπιο πληθυσμό όχι μόνο να εκδιώκεται, αλλά και να αφανίζεται, με τους Αμερικανούς να δίνουν, το 1885, στο βουνό την ονομασία Ράσμορ, προς τιμήν του Νεοϋορκέζου δικηγόρου Τσαρλς Ράσμορ.

Η ιδέα της δημιουργίας ενός μνημειώδους γλυπτού στις Μεγάλες Πεδιάδες της Βόρειας Αμερικής, στη δυτική Νότια Ντακότα, ανήκει στον ιστορικό Ντόαν Ρόμπινσον, ο οποίος, το 1923, σκέφθηκε ότι για να αναπτυχθεί τουριστικά η περιοχή, θα έπρεπε να ανεγερθεί ένα μνημείο για τους μεγαλύτερους ήρωες και πρωτοπόρους της Δύσης.

Η υλοποίηση του έργου ξεκίνησε, το 1927, με τον γλύπτη Γκάτζον Μποργκλουμ να αναλαμβάνει την κατασκευή του μνημείου στο Όρος Ράσμορ, που ήταν το ψηλότερο βουνό της Νότιας Ντακότα, διαθέτοντας, παράλληλα, συμπαγή βραχώδη επιφάνεια από γρανίτη, ο οποίος διαβρώνεται μόλις μια ίντσα κάθε 10.000 χρόνια.

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν στις 31 Οκτωβρίου 1941, με την αιτία των σοβαρών καθυστερήσεων να είναι το υψηλό κόστος των εργασιών, με τον αρχικό προγραμματισμό, που προέβλεπε την απεικόνισή τους μέχρι το σημείο της μέσης, να καλύπτεται οικονομικά μόνο για τον Ουάσιγκτον.

Οι άλλοι τρεις πρόεδροι, που σφράγισαν με την παρουσία τους τα 150 πρώτα χρόνια της αμερικανικής ιστορίας, αναπαριστώνται μέχρι το σημείο του πηγουνιού, ενώ κάθε κεφαλή είχε μέγεθος 18 μέτρων, με τη μεγαλύτερη επιφάνεια του μνημείου να δημιουργείται με περιορισμένες εκρήξεις δυναμίτη.

Περισσότεροι από 400 χιλιάδες τόνοι γρανίτη μεταφέρθηκαν από το βουνό στη διάρκεια των δεκαπέντε χρόνων που διήρκησαν οι εργασίες, ενώ το σκάλισμα γινόταν κατά βάση το καλοκαίρι, λόγω των αρκετά ψυχρών και υγρών χειμώνων. Μάλιστα, οι εργάτες αναγκάστηκαν να ανεβαίνουν καθημερινά επτακόσια σκαλιά για να εργαστούν, πάντα κρεμασμένοι με σχοινιά και σε σκαλωσιές για πολλές ώρες.

Παρά τις άκρως επικίνδυνες και αντίξοες συνθήκες που επικρατούσαν, δεν σημειώθηκε κανένα εργατικό ατύχημα, αλλά δεν ήταν λίγοι εκείνοι που από την εισπνοή πυριτίου από το βουνό εμφάνισαν αναπνευστικά προβλήματα και κατέληξαν τα χρόνια που ακολούθησαν.

Σύμφωνα με τον θρύλο, πλάι στο κεφάλι του Λίνκολν, οι εργάτες δημιούργησαν ένα μη επισκέψιμο δωμάτιο, το οποίο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, αν και μέσα στην κρύπτη εικάζεται ότι βρίσκονται το Σύνταγμα των ΗΠΑ, η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων, η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, μια βιογραφία του Μπόργκλουμ , αλλά και διάφορες περιγραφές της περιόδου κατά την οποία έζησαν οι τέσσερις απεικονιζόμενοι πρόεδροι.

Για την ιστορία, το 1980, το Ανώτατο Δικαστήριο συμφώνησε ότι οι Μαύροι Λόφοι είχαν καταληφθεί αντισυνταγματικά από τους εποίκους, ωστόσο, αντί να επιστρέψει τη γη στις ινδιάνικες φυλές όρισε αποζημίωση για την καταπάτηση και την κλοπή της γης, που αποτιμήθηκε με συσσωρευμένους τόκους, το 2021, σε σχεδόν 2 δισεκατομμύρια δολάρια. Βέβαια, οι Σιού δεν δέχτηκαν ποτέ αυτή την πληρωμή, απαιτώντας την πλήρη επιστροφή των εδαφών τους, όπως ορίστηκε στις δυο συνθήκες που υπέγραψαν.