Πηγή Φωτογραφιών: Pexels και Google Images


Αρχαϊκή και δωρική σαν αρχαία κόρη, η Ειρήνη Παπά, μια από τις ελάχιστες Ελληνίδες ηθοποιούς που διέπρεψαν στο εξωτερικό, με τη βαθιά εκφραστική της φωνή και την υποκριτική της δεινότητα κατάφερε να κατακτήσει το κοινό και να αναμετρηθεί με σημαντικούς γυναικείους ρόλους του θεάτρου και του κινηματογράφου.

Η Ειρήνη Παπά, κατά κόσμον Ειρήνη Λελέκου, γεννήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 1926 στο Χιλιομόδι Κορινθίας, με τους εκπαιδευτικούς γονείς της να επηρεάζουν σημαντικά τη μόρφωσή της, καθώς ο πατέρας της τής έμαθε να διαβάζει από μικρή κιόλας ηλικία τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς.

Σε ηλικία 15 ετών, παρά τις αντιρρήσεις των γονιών της, έκανε τα πρώτα βήματα στον καλλιτεχνικό χώρο ως ραδιοφωνική παραγωγός, τραγουδίστρια και χορεύτρια, ενώ αργότερα παρακολούθησε μαθήματα υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, με δασκάλους της τον Πέλο Κατσέλη, τον Δημήτρη Ροντήρη, τον Γιώργο Γληνό κ.ά..

Σε ηλικία μόλις 18 χρόνων παντρεύτηκε τον σκηνοθέτη και ηθοποιό Άλκη Παππά, του οποίου το επίθετο, με ένα «π», διατήρησε και μετά τον χωρισμό τους.

 redford2

Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1948, στην επιθεώρηση των Σακελλάριου -Γιαννακόπουλου «Άνθρωποι… Άνθρωποι», με τον Αλέκο Σακελλάριο, στην αυτοβιογραφία του, να αναφέρει ότι, όταν την πρωτοείδε, λόγω της εμφάνισης και του περπατήματος της, ήταν «σαν να ζωντάνεψε μια Καρυάτιδα».

Μετά από την εμφάνισή της στις ταινίες «Χαμένοι άγγελοι» και «Νεκρή Πολιτεία» το ταλέντο της αναγνωρίστηκε παγκοσμίως και ο Ηλίας Καζάν την έπεισε να πάει στην Αμερική, με την επιτυχία να διαδέχεται η μια την άλλη και τη σπουδαία ηθοποιό να βρίσκεται για δεκαετίες στο διεθνές κινηματογραφικό προσκήνιο.

Εκτός από την εμφάνισή της στη χολιγουντιανή υπερπαραγωγή «Τα Κανόνια του Ναβαρόνε», η Παπά έκανε το θεατρικό της ντεμπούτο στη σκηνή του Μπρόντγουεϊ, το 1967, με το έργο «Εκείνο το καλοκαίρι», ενώ αργότερα ερμήνευσε την Ελένη στις «Τρωάδες» και την Κλυταιμνήστρα στην «Ιφιγένεια».

 redford2

Μάλιστα, στις «Τρωάδες» γνώρισε την Κάθριν Χέμπορν, με την οποία ανέπτυξαν δυνατή φιλία, κάνοντας τη Χέμπορν να δηλώνει δημόσια ότι η Παπά είναι μια από τις καλύτερες ηθοποιούς.

Τα επόμενα χρόνια ακολούθησαν κι άλλες μοναδικές ερμηνείες σε αρχαίες τραγωδίες, όπως «Μήδεια» και «Ηλέκτρα», αλλά και σε μεγάλες διεθνείς κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές. Τρεις από τις ταινίες στις οποίες πρωταγωνίστησε προτάθηκαν για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, με τη γαλλόφωνη «Ζ» του Κώστα Γαβρά να το κατακτά.

Η Ειρήνη Παπά άφησε, παράλληλα, το στίγμα της και στη μουσική με τα «Ένδεκα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη», την ερμηνεία της στους δίσκους «666» των «Aphrodite’s Child», τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Γιάννη Μαρκόπουλου, αλλά και τις «Ωδές» και τις «Ραψωδίες» του Βαγγέλη Παπαθανασίου.

 redford2

Για την προσφορά της στον χώρο των Τεχνών κατέκτησε περισσότερες από 24 βραβεύσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό, μεταξύ των οποίων το «Παράσημο του Ταξιάρχη» του Τάγματος του Φοίνικος , την ανάδειξή της ως «Γυναίκα της Ευρώπης», αλλά και το «Χρυσό Λιοντάρι της Μπιενάλε» του Θεάτρου της Βενετίας, ως η ηθοποιός που επί 50 χρόνια ενσάρκωσε σπουδαίες ηρωίδες.

Όπως είχε γράψει ο κριτικός Ρότζερ Ίμπερτ, η Ειρήνη Παπά είχε τρία «μειονεκτήματα»: το ύψος της, που έκανε πολλούς ηθοποιούς να μην θέλουν να σταθούν δίπλα της, την ομορφιά της, που ήταν ανταγωνιστική για τις άλλες ηθοποιούς, και τη «βαριά» πελοποννησιακή προφορά της.

«Η πανέμορφη και μεγαλόπρεπη φιγούρα που ενσαρκώνει τη γυναικεία ψυχή στη βαθύτερη έκφραση της και η εικόνα της Ελλάδας όλων των εποχών», όπως έλεγε ο Πορτογάλος σκηνοθέτης Μανοέλ Ντε Ολιβέιρα, η «Irena Nostra» άφησε την τελευταία της πνοή στις 14 Σεπτεμβρίου 2022, σε ηλικία 96 ετών.